पृष्ठभूमि र भौगोलिक अनुकूलता
ब्लुबेरी खेतीको सम्भावना नेपालमा व्यावसायिक रूपमा भर्खरै सुरु भए तापनि यसको उच्च बजार मूल्य र ठूलो निर्यात क्षमताका कारण यो एक अत्यन्तै आकर्षक कृषि व्यवसाय बन्दै गएको छ, जसले गर्दा नेपालको विविध जलवायु, भौगोलिक बनोट, मध्यपहाडी तथा हिमाली फेदीका क्षेत्रहरूको चिसो मौसम र ४.५ देखि ५.५ सम्मको अम्लीय (Acidic) माटोलाई उपयोग गर्दै काठमाडौँ उपत्यका वरपर, काभ्रे, नुवाकोट र पोखरा जस्ता क्षेत्रमा गरिएका सुरुवाती व्यावसायिक परीक्षणहरू सफल भई देशभर यसको खेती विस्तार गर्न सकिने बलियो सम्भावना देखाएका छन्।

आर्थिक लाभ र बजारको अवसर
परम्परागत खेतीको तुलनामा कयौँ गुणा बढी आम्दानी हुने भएकाले ‘कालो सुन’ सरह मानिने यो खेतीले नेपाली किसान र समग्र कृषि क्षेत्रलाई आधुनिक एवं व्यावसायिक बनाउने ठूला अवसरहरू प्रदान गर्दछ, जसअन्तर्गत आन्तरिक बजारका तारे होटल, रेस्टुरेन्ट र सुपरमार्केटहरूको तीव्र मागलाई धान्न तथा फार्महरूलाई ‘आफैँ टिप्ने र खाने’ (Pick and Eat) एग्रो-टुरिजम केन्द्रका रूपमा विकास गर्दै भविष्यमा खाडी मुलुक, भारत र युरोपियन बजारमा नेपाली उत्पादन निर्यात गरेर ठूलो मात्रामा विदेशी मुद्रा आर्जन गर्ने अवसर समेत यसमा लुकेको छ।

प्राविधिक तथा आर्थिक चुनौतीहरू
यस व्यवसायमा प्रचुर सम्भावनाहरू भए तापनि नेपालमा यसको खेतीलाई व्यापक बनाउन धेरै प्राविधिक र आर्थिक चुनौतीहरू रहेका छन्, जसमा महँगा बिरुवा, थोपा सिँचाइ र नेटिङका कारण लाग्ने उच्च प्रारम्भिक लगानी सबैभन्दा मुख्य अवरोध हो भने दोस्रो चुनौतीका रूपमा किसानहरूमा काँटछाँट (Pruning) र रोग नियन्त्रण सम्बन्धी प्राविधिक ज्ञानको कमी हुनु, प्रमाणित गरिएका गुणस्तरीय बिरुवाहरू सहजै उपलब्ध नहुनु र टिपिसकेपछि फललाई लामो समय ताजा राख्न आवश्यक पर्ने ‘कोल्ड चेन’ (शीत भण्डार र चिसो गाडी) को अभाव हुनु हो।

 आगामी बाटो
निष्कर्षमा, नेपालमा यस फलको खेतीको भविष्य अत्यन्तै उज्ज्वल छ र सुरुवाती चुनौतीहरूलाई सही व्यवस्थापन गर्न सके यसले ग्रामीण अर्थतन्त्रमा ठूलो परिवर्तन ल्याउन सक्छ, जसका लागि सरकारले बिरुवा आयातमा अनुदान दिने, प्राविधिक तालिम सञ्चालन गर्ने र निर्यातका लागि बजार पहुँच सहज बनाइदिने नीति लिनु जरुरी देखिन्छ भने किसानहरूले पनि ठूलो क्षेत्रमा एकैपटक लगानी गरेर जोखिम उठाउनु भन्दा सुरुमा सानो स्तरबाट परीक्षण गर्दै, प्राविधिक ज्ञान र अनुभव बटुलेर मात्र खेती विस्तार गर्नु बुद्धिमानी हुनेछ।